Hoge, schoksgewijze accijnsverhogingen

In de afgelopen jaren zijn de accijnstarieven voor sigaretten en rooktabak ieder jaar gestegen. Soms minimaal als gevolg van de automatische aanpassing in de Wet op de accijns en soms fors als gevolg van autonome accijnsverhogingen die werden voorgesteld in het Belastingplan.

Onderstaande tabel laat zien dat de accijnstarieven in de periode 2012-2017 drie keer zijn verhoogd, hoe groot deze verhoging was, wat ze aan extra opbrengsten zouden moeten opleveren en welke opbrengst uiteindelijke is gerealiseerd.

Accijnsverhogingen op sigaretten en rooktabak: begrote extra opbrengsten versus realisatie

 201220132014201520162017
Minimum accijns 1 april
Sigaretten€ 157,25€ 176,11€ 176,75€ 181,53€ 181,58€ 181,59
Rooktabak€ 66,50€ 81,76€ 83,07€ 85,74€ 99,25€ 99,25
Accijnsverhoging
SigarettenGeen35 ct/19 stGeen9 ct/19 stGeenGeen
RooktabakGeen60 ct/40 grGeen9 ct/40 gr55 ct/40 grGeen
Begrote extra opbrengst€ 370 mln€ 80 mln€ 100 mln
Totale tabaksaccijns*€ 2,502 mld€ 2,399 mld€ 2,432 mld€ 2,413 mld€ 2,478 mld€ 2,450 mld

(*) Ministerie van Financiën: Accijns uit sigaretten, rooktabak en sigaren 2012 t/m 2017, realisatie op kasbasis. Bronnen: Financiële Jaarverslagen van het Rijk.

Accijnsverhogingen leiden in de regel toe dat de consumentenprijs stijgt en een pakje sigaretten en rooktabak duurder wordt. Als gevolg daarvan stappen rokers over op goedkopere producten zoals bijvoorbeeld ‘roll-your-own’ (losse tabak die de consument zelf met vloeipapier tot een sigaret rolt) of ‘make-your-own’ (losse tabak die de consument zelf in filterhulzen stopt), naar illegale tabaksproducten of producten die goedkoper over de grens worden gekocht. Daarnaast zijn er door de hogere prijzen ook rokers gestopt met roken of minder gaan roken(2).

(2) Tot 2012: % volwassen rokers daalt, tot 2015: % volwassen rokers stijgt, 2015: % volwassen rokers daalt